Niet alleen politie of brandweer wordt geconfronteerd met agressie op het werk: in 2022 waren 35 hulpverleners van het grootste Vlaamse psychiatrisch ziekenhuis Asster (Sint-Truiden) werkonbekwaam na fysieke agressie van patiënten. Een actieplan met 43 punten moet dat aanpakken: zo komen er meer nachtwakers, meer 1-persoonskamers en wordt vaker aangifte bij de politie gedaan.
“Net zoals het personeel in algemene ziekenhuizen worden ook onze medewerkers vaak geconfronteerd met agressie. Maar dat blijft meer onder de radar. Om het stigma rond geestelijke gezondheid niet te verhogen. Want een aantal incidenten gebeurt door de psychische kwetsbaarheid van onze patiënten”, zegt directeur Bert Plessers van psychiatrisch ziekenhuis en verzorgingstehuis Asster. Maar evenzeer is er zinloos geweld of agressie die niets te maken heeft met de ziekte of stoornis. “En zelfs agressie omdat iemand psychische problemen heeft, moet niet zomaar getolereerd worden.”
U bent formeel: fysieke agressie door patiënten tegenover medewerkers wordt niet geaccepteerd?
“We nemen daar als Asster een duidelijk standpunt in. Want zulke incidenten hebben een grote impact op ons personeel. Zowel fysiek als mentaal. Omgaan met agressie hoort niet bij onze job.” Maar blijkbaar doet het dat wel, want uit de cijfers blijkt dat er vorig jaar 167 incidenten van fysieke agressie tegen uw personeel waren? “Via ons meld- en leersysteem zijn 167 meldingen binnengekomen, maar we moeten dat nuanceren: soms worden incidenten meerdere keren gemeld door verschillende medewerkers of afdelingen. Het is dus een richtcijfer. Maar elk incident is er één te veel. Bij 42 meldingen raakte één medewerker gewond, bij 22 meldingen waren het twee mensen, bij 10 meldingen drie medewerkers.”
Zien jullie een stijging van het aantal gevallen van agressie?
“In tegenstelling tot de toename van agressie in de maatschappij is het hier de voorbije jaren redelijk stabiel gebleven. Wel zien we een stijging van de ernst, zoals in de rest van de samenleving.” Er zijn iets meer incidenten op de afdelingen voor jongvolwassenen. “Ook hier lopen we gelijk met de maatschappelijke trend. Je ziet meer agressie bij jongeren en zeker ook bij meisjes. We proberen er wel meer op in te spelen. Zo hebben we een ‘safety garden’ aangelegd: daar kunnen ze even gaan zitten en stoom aflaten.”
Spreken we over veel patiënten die agressief zijn?
“Neen, het is een absolute minderheid: we hebben jaarlijks zo’n 2.200 patiënten. Het zijn er maar een tiental die voor problemen zorgen. Het actieplan is er dus zeker ook voor de vele andere patiënten, want agressie zorgt ook voor onrust bij hen.”
Wat verstaan jullie onder fysieke agressie? “Slaan, stampen, spuwen, bijten.”
Jullie zitten in een moeilijker parket dan algemene ziekenhuizen. Als patiënten daar agressief zijn, kunnen ze aan de deur gezet worden? “Dat kunnen wij niet zomaar. Helemaal niet als het om een gedwongen opname gaat. Maar we willen mensen niet zomaar de deur wijzen. Het is net onze rol en missie om mensen met een psychische kwetsbaarheid op tevangen. En dan nog: wat gebeurt er als ze hier buiten moeten? Alleen internering blijft over en dat betekent meestal naar de gevangenis. Daar horen die patiënten niet thuis. Maar soms stopt het ook voor ons: we hebben een meisje (22) gehad dat in 10 jaar 34 medewerkers werkonbekwaam heeft gemaakt.” Het aantal gevallen van agressie blijft stabiel.
Maar jullie hadden in oktober wel een piek met 11 incidenten?
“Waarom? Dat hangt van elk geval af. Maar het was wel duidelijk dat er iets moest gebeuren. Er was bezorgdheid bij ons personeel. En terecht. We hebben meteen een bijzondere ondernemingsraad samengeroepen en daaruit is een actieplan met 43 punten gekomen.”
Meer 1-persoonskamers, meer communicatie, sneller aangifte, andere fixatietechnieken, een greep uit dat nieuwe plan?
“Er zijn drie thema’s: hoe agressie voorkomen, wat doen na het incident en hoe het beleid sensibiliseren. Preventie is heel belangrijk. De geplande nieuwbouw speelt daarin een grote rol: 1-persoonskamers maken veel verschil. In de huidige gebouwen heb je nog heel wat 3- of 4-persoonskamers. Mensen die het al moeilijk hebben met anderen samenzetten: dat zorgt sneller voor problemen en spanningen. We gaan ook veel meer communiceren met de patiënten bij de opname dat agressie niet getolereerd wordt. Voor het veiligheidsgevoel van zowel patiënten als personeel zullen er permanent nachtwakers zijn. We gaan - na inschatting - ook meer werk maken van aangifte bij de politie. Op 12 januari is er alvast een nieuwe bijzondere ondernemingsraad hierover.”
Zelfs kamers en tuinen moeten geweld helpen ontzenuwen?
“Vroeger ging het meteen naar de afzonderingskamer. Maar dat is al lang onze laatste stap geworden. We proberen zo veel mogelijk vooraf in te grijpen. Zo is er de comfortkamer, met speciaal licht, een zetel met een deken die je omarmt, gordijnen om zich af te zonderen, een lavalamp. Iedere patiënt bepaalt wat hij doet in de kamer om tot rust te komen. Hetzelfde geldt voor de tuinen, waar ze zich even in de natuur kunnen terugtrekken.”
Jullie zijn het grootste Vlaamse psychiatrische ziekenhuis. Zien uw collega’s hetzelfde beeld?
“Dat hoor ik, ja. Ik denk wel dat wij de eersten zijn met zo’n concreet actieplan.”
Reactie plaatsen
Reacties